เอ็นไขว้หัวเข่าสุนัข (CCL) ขาด — โรคกระดูกและข้อที่พบบ่อยในสุนัข

เอ็นไขว้หัวเข่าสุนัขขาด (CCL) — อาการ วิธีรักษา และการผ่าตัด TPLO

เอ็นไขว้หน้า (Cranial Cruciate Ligament / CCL) คือเอ็นที่ทำหน้าที่ยึดกระดูกต้นขากับกระดูกหน้าแข้งภายในข้อเข่า เป็นหนึ่งในโรคข้อที่พบบ่อยที่สุดในสุนัข โดยเฉพาะสุนัขพันธุ์ใหญ่ น้ำหนักมาก หรือสุนัขที่ออกกำลังกายหนัก

ต่างจากในมนุษย์ที่เอ็น ACL มักขาดจากอุบัติเหตุเฉียบพลัน ในสุนัขส่วนใหญ่เกิดจากการเสื่อมสภาพของเอ็นอย่างช้าๆ ก่อนที่จะขาดสมบูรณ์ ทำให้เจ้าของสังเกตได้ยากในช่วงแรก

สุนัขพันธุ์ไหนเสี่ยงสูงสุด?

• สุนัขพันธุ์ใหญ่: Labrador Retriever, Golden Retriever, Rottweiler, German Shepherd
• สุนัขที่มีน้ำหนักเกิน
• สุนัขที่มีโครงสร้างขา/เข่าผิดปกติ
• สุนัขที่ออกกำลังกายหนักสลับกับพักนาน (Weekend Warrior)
• อายุมากกว่า 5 ปี

อาการที่สังเกตได้

ระยะแรก (เอ็นเริ่มเสื่อม/บางส่วน)

• เดินกะเผลกขาหลังข้างใดข้างหนึ่ง — บางครั้งดีขึ้นเองแล้วกลับมาเป็นใหม่
• ลุกจากท่านอนช้า หรือลำบากขึ้นบันได
• กล้ามเนื้อขาหลังลีบ

ระยะขาดสมบูรณ์

• เดินไม่ลงน้ำหนักขาข้างที่บาดเจ็บ หรือยกขาขึ้น
• ข้อเข่าบวม อาจรู้สึกร้อน
• นั่งผิดปกติ — ยืดขาหลังออกข้างแทนที่จะพับเข้า ("Sit sign")

การวินิจฉัย

สัตวแพทย์จะวินิจฉัยด้วย:

1. Drawer Test — ตรวจการเคลื่อนไหวผิดปกติของกระดูกหน้าแข้ง ถ้ามีการเลื่อนออกผิดปกติบ่งชี้ว่าเอ็นขาด
2. Tibial Thrust Test — กดที่เท้าขณะงอข้อเข่า ตรวจการดันออกของกระดูกหน้าแข้ง
3. X-ray — ดูโครงสร้างข้อ, ข้ออักเสบ, และการสะสมของน้ำในข้อ
4. MRI / Arthroscopy — ในกรณีที่ต้องการยืนยันและตรวจหมอนรองข้อ (meniscus) ร่วมด้วย

แนวทางการรักษา

ตัวเลือก 1: Conservative Management (ไม่ผ่าตัด)

เหมาะกับ: สุนัขขนาดเล็กน้ำหนักน้อยกว่า 15 กก. หรือสุนัขที่มีสุขภาพไม่แข็งแรงพอผ่าตัด

• จำกัดการเคลื่อนไหว 8–12 สัปดาห์
• ยาต้านอักเสบและแก้ปวด
• กายภาพบำบัดเพื่อสร้างกล้ามเนื้อรอบข้อ
• ข้อจำกัด: ข้อเข่าจะยังไม่มั่นคงเต็มที่ เสี่ยงข้ออักเสบเรื้อรัง

ตัวเลือก 2: TPLO Surgery (ผ่าตัดแก้ไขกระดูกหน้าแข้ง)

TPLO (Tibial Plateau Leveling Osteotomy) คือการผ่าตัดตัดและหมุนกระดูกหน้าแข้งส่วนบนเพื่อเปลี่ยนมุมข้อเข่า ทำให้ข้อเข่ามั่นคงได้โดยไม่ต้องพึ่งเอ็น CCL

ขั้นตอน:

1. ตัดกระดูกหน้าแข้งส่วนต้น (Tibial Plateau)
2. หมุนกระดูกให้มุมลดลง (โดยทั่วไปเหลือ 6–9 องศา)
3. ยึดด้วย plate และ screw titanium

ข้อดี:

• อัตราสำเร็จสูง 85–95% กลับมาใช้ขาได้ปกติ
• เหมาะกับสุนัขทุกขนาด โดยเฉพาะพันธุ์ใหญ่
• ลดความเสี่ยงข้ออักเสบเรื้อรังในระยะยาว

ตัวเลือก 3: TTA Surgery (Tibial Tuberosity Advancement)

วิธีการผ่าตัดอีกแบบหนึ่ง เหมาะกับกรณีที่โครงสร้างกระดูกเฉพาะ สัตวแพทย์จะพิจารณาตามลักษณะกายวิภาคของแต่ละตัว

การฟื้นตัวหลังผ่าตัด TPLO

กายภาพบำบัดหลัง TPLO สำคัญมาก — ช่วยลดอาการบวม ป้องกันกล้ามเนื้อลีบ และฝึกการทรงตัวใหม่ ควรเริ่มทำกับทีม TPRC ตั้งแต่สัปดาห์ที่ 2–3 หลังผ่าตัด

คำถามที่พบบ่อย

Q: เอ็นไขว้สุนัขขาดต้องผ่าตัดไหม?
A: สุนัขขนาดใหญ่ (มากกว่า 15 กก.) ผ่าตัดให้ผลดีกว่า conservative ชัดเจน สุนัขขนาดเล็กอาจหายได้ด้วย conservative แต่ขึ้นอยู่กับความรุนแรง

Q: ไม่ผ่าตัดได้ไหม เดี๋ยวหายเอง?
A: เอ็นที่ขาดแล้วจะไม่ฟื้นตัวเองได้ ถ้าไม่รักษาข้อเข่าจะไม่มั่นคง และนำไปสู่ข้ออักเสบเรื้อรัง (osteoarthritis) ที่รักษาไม่หายในระยะยาว

Q: TPLO เจ็บมากไหม?
A: ระหว่างผ่าตัดสัตว์ไม่รู้สึกเจ็บ (วางยาสลบ) หลังผ่าตัดมีการจัดการความเจ็บปวดด้วยยาอย่างเต็มที่ ส่วนใหญ่สุนัขเริ่มลงน้ำหนักขาได้ภายใน 1–2 สัปดาห์

Q: เอ็นข้างตรงข้ามจะขาดด้วยไหม?
A: มีโอกาสประมาณ 40–60% ที่เอ็น CCL ขาอีกข้างจะเสื่อมและขาดตามมาภายใน 1–2 ปี ควรตรวจข้อเข่าอีกข้างด้วยทุกครั้งที่มาพบสัตวแพทย์

Q: ค่าผ่าตัด TPLO เท่าไหร่?
A: ขึ้นอยู่กับขนาดสุนัขและความซับซ้อน สอบถามได้ที่ศูนย์โรคกระดูกและข้อ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ โทร 02-079-9999

ติดต่อศูนย์โรคกระดูกและข้อ

ศูนย์โรคกระดูกและข้อ — โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ
โทร: 02-079-9999 | LINE: @jaothonglor | เปิด 24 ชั่วโมง ทุกวัน

สอบถามข้อมูลและนัดหมายสัตวแพทย์ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง หรือต้องการนัดหมายเข้ารับการตรวจ สามารถติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อสอบถามบริการ สาขา และตารางออกตรวจของสัตวแพทย์ได้ผ่านช่องทางต่อไปนี้

• นัดหมายสัตวแพทย์: คลิกเพื่อนัดหมาย

• LINE: @jaothonglor

• โทรศัพท์: 02-079-9999

• ค้นหาสาขา: โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อใกล้คุณ