โรคทางสมองสามารถทำให้เกิดอาการชัก เดินเซ เดินวน หมดสติ ศีรษะเอียง หรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงได้ สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับโรคลมชัก ความผิดปกติของหลอดเลือดสมอง ก้อนหรือเนื้องอก การอักเสบ การติดเชื้อ หรือภาวะอื่น ๆ สัตวแพทย์จะประเมินอาการและพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม เช่น MRI, การตรวจเลือด, EEG หรือ CSF Analysis ตามความเหมาะสม
หนึ่งในโรคที่พบได้คือ Intervertebral Disc Disease หรือ IVDD ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของหมอนรองกระดูกสันหลังและอาจมีการกดทับไขสันหลัง อาการที่พบได้ เช่น ปวดหลังหรือปวดคอ, ไม่อยากเดินหรือกระโดด, ขาอ่อนแรง, เดินลากขา, ยืนหรือลุกไม่ได้, อัมพาต, การควบคุมการขับถ่ายผิดปกติ สัตวแพทย์อาจพิจารณา MRI หรือ CT Scan เพื่อประเมินตำแหน่งและความรุนแรง ก่อนเลือกแนวทางรักษาด้วยยา การพัก การผ่าตัด หรือการฟื้นฟูตามแต่ละกรณี
ความผิดปกติของกล้ามเนื้อหรือเส้นประสาท เช่น Myopathy หรือ Neuropathy อาจทำให้สัตว์เลี้ยงมีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง เดินผิดปกติ ล้มง่าย หรือกลืนลำบาก
การตรวจ EMG และ Nerve Conduction Study สามารถใช้ช่วยประเมินการทำงานของกล้ามเนื้อและเส้นประสาท และช่วยระบุตำแหน่งของความผิดปกติ
Hydrocephalus เป็นภาวะที่มีน้ำหล่อสมองและไขสันหลังสะสมภายในโพรงสมองมากผิดปกติ สามารถพบได้ในสุนัขบางรายตั้งแต่อายุน้อย อาการที่อาจพบ เช่น รูปร่างศีรษะผิดปกติ
, พัฒนาการช้า, เดินเซ, เดินวน, มองเห็นผิดปกติ, ชัก สัตวแพทย์จะประเมินอาการร่วมกับการตรวจทางระบบประสาท และอาจพิจารณา MRI หรือการตรวจภาพอื่นตามความเหมาะสม
สุนัขและแมวสูงวัยอาจมีการเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรมและการรับรู้ เช่น หลงทิศภายในบ้าน, เดินวน, สับสน, รูปแบบการนอนเปลี่ยนไป, ร้องตอนกลางคืน, ปฏิสัมพันธ์กับเจ้าของเปลี่ยนไป, การขับถ่ายผิดที่ เนื่องจากอาการเหล่านี้อาจเกิดจากโรคทางระบบประสาทหรือโรคอื่นได้เช่นกัน จึงควรได้รับการตรวจเพื่อแยกสาเหตุก่อนวางแผนดูแล
ศูนย์สมอง ระบบประสาทและสันหลังมีเครื่องมือสำหรับช่วยประเมินความผิดปกติของสมอง ไขสันหลัง กระดูกสันหลัง เส้นประสาท และกล้ามเนื้อ โดยสัตวแพทย์จะเลือกวิธีตรวจตามอาการและตำแหน่งที่สงสัย
MRI ใช้สนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุในการสร้างภาพโดยไม่ใช้รังสีเอกซ์ เหมาะสำหรับการประเมินเนื้อเยื่ออ่อน เช่น
สามารถใช้ประกอบการวินิจฉัยในสัตว์เลี้ยงที่มีอาการชัก ขาอ่อนแรง อัมพาต หรือสงสัยโรคของสมองและไขสันหลัง
CT Scan ใช้สร้างภาพตัดขวางและภาพสามมิติของโครงสร้างภายใน มีประโยชน์ในการประเมินกระดูก กระดูกสันหลัง และโครงสร้างบางประเภท รวมถึงใช้ประกอบการวางแผนผ่าตัดตามความเหมาะสม
EEG ใช้ตรวจและบันทึกกิจกรรมทางไฟฟ้าของสมอง เพื่อช่วยประเมินความผิดปกติบางประเภท โดยเฉพาะในสัตว์เลี้ยงที่มีอาการชักหรือสงสัยความผิดปกติของการทำงานของสมอง
ใช้ประเมินการทำงานของกล้ามเนื้อ เส้นประสาท และการส่งสัญญาณประสาท มีประโยชน์ในสัตว์เลี้ยงที่มีอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรง เดินผิดปกติ หรือล้มบ่อย
การตรวจน้ำหล่อสมองและไขสันหลัง (Cerebrospinal Fluid Analysis) สามารถใช้เป็นส่วนหนึ่งของการวินิจฉัยโรคบางประเภท เช่น ภาวะอักเสบหรือการติดเชื้อในระบบประสาท
สัตวแพทย์จะพิจารณาความจำเป็นและความเหมาะสมก่อนดำเนินการ
การรักษาโรคระบบประสาทขึ้นอยู่กับสาเหตุ ตำแหน่งของความผิดปกติ และความรุนแรงของอาการ สัตว์เลี้ยงบางรายอาจรักษาด้วยยา ขณะที่บางรายอาจต้องได้รับการผ่าตัดและการฟื้นฟูร่วมกัน
สัตวแพทย์อาจใช้ยาเพื่อควบคุมอาการหรือรักษาตามสาเหตุ เช่น การควบคุมอาการชัก การจัดการความเจ็บปวด หรือการลดการอักเสบตามข้อบ่งชี้ของแต่ละโรค
สำหรับสัตว์เลี้ยงบางรายที่มีการกดทับไขสันหลังหรือความผิดปกติที่จำเป็นต้องผ่าตัด สามารถวางแผนศัลยกรรมสมองหรือกระดูกสันหลังตามผลการตรวจและการประเมินของสัตวแพทย์
การผ่าตัดดำเนินการในห้องผ่าตัดแรงดันบวก (Positive Pressure Room) และใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมกับการผ่าตัดระบบประสาทและกระดูกสันหลัง
ในเคส IVDD ที่มีการกดทับไขสันหลังรุนแรง สัตวแพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัด เช่น Hemilaminectomy หรือ Ventral Slot ตามตำแหน่งและลักษณะของความผิดปกติ
ผลการรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ระดับความเสียหายของระบบประสาท ระยะเวลาที่มีอาการ ตำแหน่งของรอยโรค และสภาพร่างกายของสัตว์เลี้ยงแต่ละราย
ศูนย์ทำงานร่วมกันระหว่างสัตวแพทย์ด้านระบบประสาท วิสัญญีสัตวแพทย์ และทีมเวชศาสตร์ฟื้นฟู เพื่อวางแผนการดูแลตั้งแต่การตรวจ การรักษา การผ่าตัด ไปจนถึงการฟื้นฟูหลังการรักษา
สัตว์เลี้ยงบางรายอาจได้รับการฟื้นฟูร่วมกับศูนย์กายภาพบำบัดและเวชศาสตร์ฟื้นฟู โดยอาจประกอบด้วย
เป้าหมายคือช่วยส่งเสริมการกลับมาใช้กล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหวให้เหมาะสมกับสภาพของสัตว์เลี้ยงแต่ละราย
อาการขาหลังอ่อนแรงหรือลุกไม่ได้กะทันหันอาจสัมพันธ์กับความผิดปกติของไขสันหลังหรือระบบประสาท รวมถึง IVDD
ควรจำกัดการเคลื่อนไหว หลีกเลี่ยงการปล่อยให้สัตว์เลี้ยงเดิน กระโดด หรือขึ้นลงบันไดโดยไม่จำเป็น และพามาพบสัตวแพทย์เพื่อประเมินโดยเร็ว
หากสัตว์เลี้ยงลุกไม่ได้ อัมพาต มีอาการปวดรุนแรง หรือควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ ควรได้รับการตรวจอย่างเร่งด่วน
ควรจำกัดการเคลื่อนไหวและพามาพบสัตวแพทย์โดยเร็ว เนื่องจากอาการขาอ่อนแรงสามารถเกิดจากความผิดปกติของสมอง ไขสันหลัง เส้นประสาท หรือโรคหมอนรองกระดูก IVDD การตรวจระบบประสาทและการตรวจภาพช่วยระบุตำแหน่งและสาเหตุของความผิดปกติ
อาการชักเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคลมชัก ความผิดปกติภายในสมอง การอักเสบ การติดเชื้อ หรือโรคทางระบบอื่น การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและความถี่ของการชัก
หากชักต่อเนื่องนานประมาณ 5 นาที หรือมีอาการชักซ้ำหลายครั้งโดยไม่กลับมาเป็นปกติ ควรพาไปโรงพยาบาลโดยเร็ว
IVDD หรือ Intervertebral Disc Disease เป็นโรคของหมอนรองกระดูกสันหลังที่อาจทำให้เกิดการกดทับไขสันหลัง ส่งผลให้สัตว์เลี้ยงมีอาการปวด ขาอ่อนแรง เดินผิดปกติ หรืออัมพาต
สัตวแพทย์จะประเมินความรุนแรงก่อนพิจารณาว่าควรรักษาด้วยยา การจำกัดการเคลื่อนไหว การผ่าตัด หรือการฟื้นฟู
IVDD สามารถเกิดได้ในสุนัขหลายสายพันธุ์ โดยพบได้ในสุนัขบางสายพันธุ์ เช่น Dachshund, Corgi, Beagle, French Bulldog และ Shih Tzu อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงของสัตว์เลี้ยงแต่ละรายแตกต่างกัน
ศูนย์สมอง ระบบประสาทและสันหลังมี MRI 1.5 Tesla สำหรับช่วยประเมินสมอง ไขสันหลัง หมอนรองกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน โดย MRI ไม่ใช้รังสีเอกซ์ในการสร้างภาพ
MRI เหมาะกับการประเมินเนื้อเยื่ออ่อน เช่น สมอง ไขสันหลัง และหมอนรองกระดูก ส่วน CT Scan เหมาะกับการประเมินโครงสร้างกระดูกและสามารถสร้างภาพหลายมุมหรือภาพสามมิติได้
สัตวแพทย์จะเลือกวิธีตรวจตามอาการและตำแหน่งที่สงสัย
ผลการฟื้นตัวแตกต่างกันในแต่ละราย และขึ้นอยู่กับระดับความเสียหายของระบบประสาท ความรุนแรงของการกดทับ ระยะเวลาที่มีอาการ และการตอบสนองต่อการรักษา
สัตวแพทย์จะประเมินพยากรณ์โรคของแต่ละเคส และอาจวางแผนกายภาพบำบัดหรือเวชศาสตร์ฟื้นฟูร่วมหลังการผ่าตัด
หากสุนัขหรือแมวมีอาการชัก เดินเซ ขาอ่อนแรง ลากขา ลุกไม่ได้ ปวดหลังหรือคอ อัมพาต หรือมีความผิดปกติทางระบบประสาท สามารถติดต่อโรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อเพื่อรับการประเมินจากสัตวแพทย์
โทร. 02-079-9999
เอ็นไขว้หน้า (Cranial Cruciate Ligament / CCL) คือเอ็นที่ทำหน้าที่ยึดกระดูกต้นขากับกระดูกหน้าแข้งภายในข้อเข่า เป็นหนึ่งในโรคข้อที่พบบ่อยที่สุดในสุนัข โดยเฉพาะสุนัขพันธุ์ใหญ่ น้ำหนักมาก หรือสุนัขที่ออกกำลังกายหนัก
ดูเพิ่มเติม
สุนัขที่เดินเซ หัวเอียง หรือขาอ่อนแรงกะทันหัน หลายครั้งเจ้าของไม่แน่ใจว่านี่เป็นอาการที่ต้องรีบพาไปหาหมอหรือรอดูก่อนได้ โรคระบบประสาทในสุนัขครอบคลุมหลายภาวะที่มีความรุนแรงต่างกันมาก ตั้งแต่ภาวะที่รอดูได้ ไปจนถึงฉุกเฉินที่ต้องรักษาภายใน 24 ชั่วโมง
ดูเพิ่มเติม
สัตว์เลี้ยงเดินหลง นอนสลับกลางวันกลางคืน จำเจ้าของไม่ได้? เช็ก 6 สัญญาณเตือนโรคสมองเสื่อมในสุนัขและแมว (CDS) ด้วยหลัก DISHAA พร้อมแนวทางการรักษาเพื่อชะลออาการ
ดูเพิ่มเติม