สุนัขขี้ตาเยอะ ตาแฉะ อาจไม่ใช่เรื่องปกติ

ขี้ตาเยอะทุกวัน เรื่องปกติหรือสัญญาณเตือน

เจ้าของหลายๆท่าน มักจะมีกิจวัตรประจำวันเป็นการทำความสะอาดเช็ดขี้ตาให้น้องโดยไม่เคยสงสัยว่านี่คือสัญญาณของโรคที่ซ่อนอยู่ โดยเฉพาะหากพบว่าขี้ตานั้นเกิดขึ้นในปริมาณมากในทุกๆวัน หรือมีลักษณะเป็นสีเหลืองเขียวข้น หรือตาที่ดูแฉะแดงอยู่ตลอดเวลา นั้นอาจเป็นสัญญาณของ KCS — Keratoconjunctivitis Sicca หรือที่รู้จักกันว่า "ตาแห้ง" ในสัตว์เลี้ยง

ชื่ออาจฟังดูขัดแย้ง เพราะตาแห้งแต่กลับมีขี้ตาเยอะ ความจริงคือเมื่อน้ำตาผลิตไม่พอ ร่างกายชดเชยด้วยการผลิตเมือกข้นแทน ซึ่งสะสมเป็นขี้ตาที่เจ้าของมักเข้าใจผิดว่าเป็นเรื่องธรรมดา

KCS คืออะไร

KCS คือภาวะที่ต่อมน้ำตาผลิตน้ำตาได้ไม่เพียงพอสำหรับหล่อลื่นและปกป้องกระจกตา เมื่อกระจกตาขาดความชุ่มชื้น พื้นผิวจะระคายเคืองและอักเสบเรื้อรัง หากปล่อยไว้นาน กระจกตาอาจเกิดแผล ขุ่น หรือเป็นสีดำ (Pigmentation) ซึ่งส่งผลต่อการมองเห็นในระยะยาว

สัญญาณที่ต้องสังเกต

- ขี้ตาเหนียวข้นสีเหลืองเขียวต่างจากขี้ตาปกติที่มักเป็นสีน้ำตาลอ่อนและแห้ง KCS ทำให้เกิดเมือกข้นติดอยู่บริเวณหัวตาและขอบเปลือกตาตลอดเวลา

- ตาแดงเรื้อรังยื่อบุตาอักเสบจากความแห้ง ทำให้ตาขาวดูแดงหรือมีเส้นเลือดเห็นชัดอยู่เสมอ

- กระจกตาขุ่นหรือหมองคล้ำในระยะที่เป็นมานาน กระจกตาอาจขุ่นขึ้นหรือมีสีดำคล้ำเนื่องจากมีการสร้างเม็ดสีขึ้นมาปกคลุม (Corneal Pigmentation) ซึ่งเกิดจากการพยายามป้องกันตัวเองของร่างกาย แต่เม็ดสีเหล่านี้อาจบดบังการมองเห็นได้

- น้องขยี้ตาหรือขูดหน้ากับพื้นความแห้งทำให้ระคายเคือง น้องพยายามบรรเทาด้วยการขยี้ตาหรือถูหน้ากับพื้นหรือโซฟา

- ตาหรี่หรือปิดตาข้างใดข้างหนึ่งโดยเฉพาะในที่มีแสงจ้าหรือลม

สายพันธุ์ที่เสี่ยง KCS สูง

สุนัขสายพันธุ์หน้าสั้น (Brachycephalic) มีความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษ เนื่องจากโครงสร้างตาที่นูนและช่องจมูกที่แคบส่งผลต่อการทำงานของต่อมน้ำตา ได้แก่ Shih Tzu, Pug, French Bulldog, English Bulldog, Pekingese และ Cavalier King Charles Spaniel

สายพันธุ์อื่นที่พบบ่อย: Cocker Spaniel, West Highland White Terrier, Lhasa Apso

 สาเหตุที่พบบ่อย

 - ภูมิคุ้มกันทำลายต่อมน้ำตา (พบมากที่สุด)

 - ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่น Sulfonamide antibiotics

 - การบาดเจ็บหรือการติดเชื้อที่ส่งผลต่อเส้นประสาทบริเวณตา

 - ภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำ (Hypothyroidism)

 - ผลจากการผ่าตัดบริเวณใบหน้าหรือดวงตา

การวินิจฉัยและรักษา

สัตวแพทย์จักษุจะวัดปริมาณน้ำตาด้วย Schirmer Tear Test ซึ่งใช้แถบกระดาษพิเศษวัดปริมาณน้ำตาในหนึ่งนาที ไม่เจ็บและทำได้รวดเร็ว การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรง อาจใช้ยาหยอดตากระตุ้นต่อมน้ำตา น้ำตาเทียม หรือการรักษาร่วมกันหลายวิธี สัตวแพทย์จักษุจะวางแผนที่เหมาะสมกับน้องแต่ละตัว

 FAQ

Q. KCS รักษาหายขาดได้ไหม?

A.  ขึ้นอยู่กับสาเหตุ บางกรณีรักษาได้ดีมากจนต่อมน้ำตากลับมาทำงานได้ใกล้เคียงปกติ บางกรณีต้องใช้ยาระยะยาวเพื่อควบคุม แต่คุณภาพชีวิตน้องดีขึ้นได้มากเมื่อได้รับการรักษาที่เหมาะสม

Q. น้ำตาเทียมที่ขายทั่วไปใช้กับสัตว์เลี้ยงได้ไหม?

A. ไม่ควรใช้โดยไม่ปรึกษาสัตวแพทย์ก่อน เพราะสูตรที่ใช้กับคนอาจไม่เหมาะกับตาสัตว์เลี้ยง และการรักษาที่ถูกต้องต้องระบุสาเหตุก่อน ไม่ใช่แค่เพิ่มความชุ่มชื้น

Q.  ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษาจะเป็นอย่างไร?

A. กระจกตาอาจเกิดแผล ขุ่น และมีสีดำปกคลุมซึ่งบดบังการมองเห็นถาวร นอกจากนี้น้องยังต้องทนความเจ็บปวดและระคายเคืองทุกวันโดยไม่มีวิธีที่จะแสดงออกหรือบอกเจ้าของได้

Q. แมวเป็น KCS ได้ไหม?

A. ได้ แต่พบน้อยกว่าสุนัขมาก ในแมวมักเกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ Herpesvirus หรือ Calicivirus มากกว่าภูมิคุ้มกัน

Q. น้องขยี้ตาบ่อยต้องพาไปหาหมอไหม?

A. ถ้าขยี้ตาบ่อยหรือมีขี้ตาเยอะผิดปกติเกิน 2-3 วันโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจ เพราะอาการเหล่านี้เกิดได้จากหลายสาเหตุที่ต้องวินิจฉัยให้ถูกต้อง