โรคผิวหนังสุนัขแมว ภูมิแพ้ คัน ขนร่วง

โรคผิวหนังสุนัขและแมว อาการ สาเหตุ และการรักษา

โรคผิวหนังเป็นหนึ่งในโรคที่พบบ่อยที่สุดในสุนัขและแมว และมักซับซ้อนเพราะสาเหตุหลายอย่างซ้อนทับกัน อาการคัน ขนร่วง ผื่น หรือหูอักเสบซ้ำๆ ส่วนใหญ่มีที่มาจากภูมิแพ้ การติดเชื้อ หรือปรสิต ซึ่งต้องวินิจฉัยให้ถูกต้องก่อนรักษา ศูนย์ผิวหนังและภูมิแพ้ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อมีสัตวแพทย์เฉพาะทางพร้อมเครื่องมือตรวจวินิจฉัยโรคผิวหนังครบถ้วน

อาการโรคผิวหนังที่ควรพาสัตว์เลี้ยงตรวจ

- เกาตัวบ่อย เลียขา เลียท้อง กัดขน
- ขนร่วงเป็นหย่อมหรือร่วงทั่วตัว
- ผิวหนังแดง อักเสบ เป็นสะเก็ด ตกสะเก็ด
- มีกลิ่นผิดปกติจากผิวหนังหรือหู
- หูอักเสบซ้ำๆ (ขยี้หู เขย่าหัว)
- ผิวหนังหนาขึ้น เป็นรอยด่าง สีดำ (Lichenification)
- ผื่นแดง ตุ่มหนอง Papule, Pustule
- Hotspot — แผลแฉะที่เกิดจากเลียหรือกัดซ้ำๆ

โรคผิวหนังที่พบบ่อยในสุนัขและแมว

ภูมิแพ้ผิวหนัง Atopic Dermatitis (Atopy)

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของอาการคันเรื้อรังในสุนัข เกิดจากร่างกายตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ในสิ่งแวดล้อม เช่น ไรฝุ่น เกสรดอกไม้ เชื้อรา
พันธุ์เสี่ยง: West Highland White Terrier, Labrador, Golden Retriever, French Bulldog, Poodle, Shih Tzu, Bulldog
อาการ: คัน กัดขา เลียขา เลียท้อง ขยี้หู หูอักเสบซ้ำๆ อาการแย่ลงตามฤดูกาล (แต่บ่อยครั้งเป็นตลอดปี)
การวินิจฉัย: Intradermal Skin Test (ฉีดสารก่อภูมิแพ้ใต้ผิว) หรือ Serum Allergy Test (ตรวจเลือด)

การรักษา:
- ยาต้านคัน: Oclacitinib (Apoquel), Lokivetmab (Cytopoint Injection)
- Immunotherapy (ฉีดวัคซีนภูมิแพ้เฉพาะตัว — ผลระยะยาว)
- แชมพูและ Conditioner เฉพาะโรคผิวหนัง

ภูมิแพ้อาหาร (Food Allergy)

อาการ: คันตลอดปี ไม่ขึ้นกับฤดูกาล หูอักเสบ ปัญหาระบบทางเดินอาหาร
วินิจฉัย: Elimination Diet Trial 8-12 สัปดาห์ — ต้องกินโปรตีนที่ไม่เคยกินมาก่อน (Novel Protein) หรือ Hydrolyzed Protein อย่างเคร่งครัด ห้ามให้ขนมหรืออาหารอื่นระหว่างทดสอบ
รักษา: หลีกเลี่ยงส่วนผสมที่แพ้ตลอดชีวิต

โรคผิวหนังจากเชื้อแบคทีเรีย (Pyoderma)

มักเกิดร่วมกับภูมิแพ้หรือโรคพื้นฐาน
อาการ: ตุ่มหนอง สะเก็ดสีน้ำตาล กลิ่นเหม็น ขนร่วง
รักษา: ยาปฏิชีวนะ (ตาม Culture/Sensitivity) + แชมพูยา Chlorhexidine, Benzoyl Peroxide

โรคผิวหนังจากเชื้อรา

Ringworm (Dermatophytosis) — เชื้อรา Microsporum / Trichophyton
อาการ: ขนร่วงเป็นวงกลม อาจมีสะเก็ด คันน้อย ติดต่อสู่คนได้
ตรวจ: Wood’s Lamp (บางสายพันธุ์เรืองแสง), เพาะเชื้อรา, ตรวจขนใต้กล้อง
รักษา: ยากินต้านเชื้อรา + แชมพู Miconazole/Chlorhexidine

Malassezia Dermatitis — เชื้อยีสต์ที่ผิวหนัง
อาการ: กลิ่นเหม็นตุ เหม็นเปรี้ยว ผิวหนังมัน ขนร่วง สีผิวคล้ำขึ้น มักพบที่หู ท้อง รักแร้
รักษา: แชมพู + ยาต้านเชื้อรา

เห็บ หมัด และไร (Ectoparasites)

เห็บและหมัดเป็นสาเหตุอันดับต้นของการคัน สุนัขบางตัวแพ้น้ำลายหมัด (FAD — Flea Allergy Dermatitis) แค่โดนหมัดตัวเดียวก็คันรุนแรงได้

ไร Demodex (mange) — พบในลูกสุนัขและสุนัขที่ภูมิคุ้มกันบกพร่อง
ไร Sarcoptes (scabies) — คันรุนแรง ติดต่อสู่คนได้

รักษา: ยาตาม protocol สัตวแพทย์ — ห้ามซื้อยาเองเพราะยาบางชนิดเป็นพิษ

หูอักเสบ (Otitis Externa)

มักเป็นอาการแทรกของโรคผิวหนัง ไม่ใช่โรคอิสระ
สาเหตุ: Malassezia, แบคทีเรีย, ไรหู, ภูมิแพ้
อาการ: ขยี้หู เขย่าหัว มีกลิ่น หูแดง มีขี้หูมาก
การรักษาอย่างเดียวโดยไม่แก้สาเหตุหลักทำให้กลับมาซ้ำเสมอ

โรคผิวหนังจากฮอร์โมน (Endocrine Skin Disease)

- Hypothyroidism (สุนัข): ขนร่วงสมมาตร ผิวหนังหนา ขี้หนาว
- Cushing’s Disease: ท้องห้อย ขนร่วง ผิวบาง แผลหายช้า
- Sex Hormone Imbalance: ขนร่วงใกล้อวัยวะเพศ
ต้องตรวจเลือดฮอร์โมนเพื่อยืนยัน

วิธีวินิจฉัยโรคผิวหนัง

การดูแลผิวหนังสัตว์เลี้ยงที่บ้าน

- อาบน้ำด้วยแชมพูที่สัตวแพทย์แนะนำ (ไม่ใช่แชมพูคน)
- ป้องกันเห็บหมัดสม่ำเสมอทั้งปี
- หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนอาหารบ่อยในสัตว์ที่แพ้อาหาร
- ทำความสะอาดหูสม่ำเสมอในพันธุ์ที่เสี่ยง
- สังเกตว่าอาการแย่ลงช่วงไหน (ฤดูกาล หลังกินอะไร หลังอยู่ที่ไหน)

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคผิวหนังสัตว์เลี้ยง

**Q:** สุนัขคันตลอดเวลา รักษาหายได้ไหม?
**A:** ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ถ้าเป็นภูมิแพ้ Atopy มักเป็นโรคเรื้อรังที่จัดการได้แต่ไม่หายขาด ยา Apoquel และ Cytopoint ควบคุมอาการได้ดีมาก ถ้าเป็นปรสิตหรือเชื้อรา มักรักษาหายได้

**Q:** สุนัขขนร่วงมาก เกิดจากอะไร?
**A:** ขนร่วงมีสาเหตุได้หลายอย่าง ได้แก่ ภูมิแพ้ โรคฮอร์โมน (ไทรอยด์, คอร์ติซอล) เชื้อรา ปรสิต Demodex หรือโภชนาการขาด ต้องตรวจเพื่อหาสาเหตุ ไม่ควรซื้อวิตามินหรือยาเองโดยไม่รู้ต้นเหตุ

**Q:** Cytopoint กับ Apoquel ต่างกันอย่างไร?
**A:** Cytopoint (Lokivetmab) คือยาฉีดที่ออกฤทธิ์นาน 4-8 สัปดาห์ต่อครั้ง Apoquel (Oclacitinib) คือยากินทุกวัน ทั้งสองชนิดลดการคันจาก Atopy ได้ดีมาก สัตวแพทย์จะแนะนำตามสภาพของสัตว์เลี้ยงแต่ละตัว

**Q:** แชมพูสุนัขใช้ล้างบ่อยแค่ไหน?
**A:** ในสุนัขที่มีปัญหาผิวหนัง การอาบน้ำด้วยแชมพูยา Chlorhexidine/Miconazole บ่อยขึ้น (2-3 ครั้งต่อสัปดาห์) ช่วยควบคุมเชื้อได้มาก สุนัขปกติอาบสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง สัตวแพทย์จะแนะนำความถี่ที่เหมาะตามโรค

**Q:** หาหมอผิวหนังสัตว์เลี้ยงกรุงเทพได้ที่ไหน?
**A:** ศูนย์ผิวหนังและภูมิแพ้ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ มีสาขาหลายแห่งในกรุงเทพ เปิด 24 ชั่วโมง นัดหมาย 02-079-9999 หรือ thonglorpet.com/center/dermatology-and-allergy-center