มะเร็งในแมว 5 ชนิดที่พบบ่อย อาการ วิธีรักษา

 มะเร็งในแมว — เป็นแล้วรักษาได้ไหม?

มะเร็งในแมวไม่ได้หมายความว่าสิ้นหวัง แมวหลายตัวที่ตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะต้นสามารถรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีต่อไปได้อีกหลายปี

สิ่งสำคัญคือ **การรู้จักสัญญาณเตือน** — แมวมักซ่อนความเจ็บปวดได้เก่งมาก อาการหลายอย่างจึงไม่ชัดเจนในช่วงต้น การตรวจสุขภาพประจำปีและรู้จักชนิดมะเร็งที่พบบ่อยในแมวจึงเป็นสิ่งที่เจ้าของทุกคนควรรู้

5 ชนิดมะเร็งที่พบบ่อยในแมว

1. Lymphoma — มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (พบบ่อยที่สุด)

Lymphoma เป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในแมว เกิดจากความผิดปกติของเม็ดเลือดขาว lymphocyte ในระบบน้ำเหลือง สามารถเกิดได้หลายตำแหน่ง แต่ที่พบบ่อยคือระบบทางเดินอาหาร (Gastrointestinal Lymphoma)

อาการ:

- น้ำหนักลดโดยไม่มีสาเหตุ แม้กินอาหารปกติ

- อาเจียน ท้องเสียเรื้อรัง

- เบื่ออาหาร ซึมลง

- คลำเจอก้อนในท้อง (intestinal mass)

- ต่อมน้ำเหลืองที่คอหรือรักแร้โต

การวินิจฉัย: อัลตราซาวด์ช่องท้อง, การตัดชิ้นเนื้อ (biopsy) หรือดูดเซลล์ (fine needle aspirate), การตรวจเลือดสมบูรณ์

การรักษา:

- คีโมบำบัด (Chemotherapy)— Lymphoma ตอบสนองต่อคีโมได้ดีที่สุดในบรรดามะเร็งแมว อัตราการตอบสนองสูงถึง 70–80%

- โปรโตคอลทั่วไปคือ COP (Cyclophosphamide, Vincristine, Prednisolone) หรือ CHOP

- แมวส่วนใหญ่ทนยาคีโมได้ดีกว่ามนุษย์ มักไม่ผมร่วง

การพยากรณ์โรค: Lymphoma ระยะต้น ระยะรอดชีวิตเฉลี่ย 1–3 ปีด้วยคีโม

2. Mammary Tumor — เนื้องอกเต้านม

เนื้องอกเต้านมพบบ่อยในแมวเพศเมียที่ไม่ได้ทำหมัน โดยเฉพาะอายุมากกว่า 10 ปี **ต่างจากในสุนัข — เนื้องอกเต้านมในแมว 80–90% เป็นมะเร็ง** และมักมีพฤติกรรมรุกรานสูง

อาการ:

- ก้อนแข็งบริเวณเต้านม อาจมีหลายก้อน

- ก้อนโตเร็ว อาจแตกเป็นแผล มีน้ำเหลืองไหล

- ต่อมน้ำเหลืองบริเวณรักแร้หรือขาหนีบโต

การวินิจฉัย: การตรวจร่างกาย, X-ray ปอด (ตรวจการกระจาย), อัลตราซาวด์ช่องท้อง, biopsy

การรักษา:

- **ผ่าตัด** คือการรักษาหลัก — ผ่าตัดเอาก้อนออกพร้อมเนื้อเยื่อรอบข้าง (radical mastectomy)

- ทำหมันร่วมกับการผ่าตัดช่วยลดความเสี่ยงการกลับมาเป็นซ้ำ

- คีโมบำบัดอาจใช้เสริมในกรณีที่ลุกลามมากแล้ว

การพยากรณ์โรค: ขึ้นอยู่กับขนาดก้อน ถ้าก้อนน้อยกว่า 2 ซม. ผลดีกว่า — มัธยฐานรอดชีวิต 4.5 ปี vs ก้อนใหญ่กว่า 3 ซม. เฉลี่ย 6 เดือน

3. Squamous Cell Carcinoma (SCC) — มะเร็งผิวหนังชนิด SCC

SCC ในแมวพบบ่อยที่ **หู, จมูก, เปลือกตา** โดยเฉพาะในแมวขนสั้นหรือแมวที่มีหน้าสีขาว เนื่องจาก UV จากแดดสะสมทำลาย DNA

อาการ:

- แผลหรือสะเก็ดที่ไม่หายที่ปลายหู, จมูก, หรือรอบตา

- ก้อนนูนแดงที่ขยายใหญ่ขึ้น

- แผลมีเลือดออกและไม่ยุบ

การวินิจฉัย: biopsy ชิ้นเนื้อ เพื่อยืนยันชนิดเซลล์

การรักษา:

- ผ่าตัด — ตัดบริเวณที่เป็นออกในระยะต้น เช่น pinnectomy (ตัดหู)

- Radiation Therapy — ในกรณีที่ผ่าตัดออกไม่หมด

- Photodynamic Therapy — รักษาพื้นผิวระยะต้นด้วยแสงเลเซอร์ร่วมกับยา

การป้องกัน: จำกัดเวลาอยู่กลางแจ้งในช่วง 10.00–14.00 น. โดยเฉพาะแมวขนสั้นหรือสีขาว

4. Oral Cancer — มะเร็งในช่องปาก

มะเร็งในช่องปากแมวที่พบบ่อยคือ **Squamous Cell Carcinoma** บริเวณลิ้น เหงือก และใต้ลิ้น เป็นมะเร็งที่วินิจฉัยยากเพราะซ่อนอยู่ในปาก และมักตรวจพบเมื่ออาการหนักแล้ว

อาการ:

- กินน้ำและอาหารลำบาก น้ำลายไหลมาก

- กลิ่นปากแรงผิดปกติ

- คลำเจอก้อนในช่องปาก หรือมีเลือดออกในปาก

- ขากรรไกรบวมหรือผิดรูป

การวินิจฉัย: การตรวจช่องปากภายใต้ยาสลบ, CT scan (ดูการลุกลามกระดูก), biopsy

การรักษา:

- การรักษายาก เนื่องจากมักวินิจฉัยช้า และมะเร็งแบบนี้ลุกลามรวดเร็ว

- ผ่าตัด + radiation ถ้าตรวจพบระยะต้น

- Palliative care (ประคับประคองคุณภาพชีวิต) ในระยะลุกลาม

5. Injection-Site Sarcoma (ISS) — มะเร็งจากจุดฉีดยา

ISS (เดิมเรียก Vaccine-Associated Sarcoma) เป็นมะเร็งเนื้อเยื่อพิเศษที่แมวเสี่ยงมากกว่าสัตว์อื่น เกิดจากการอักเสบเรื้อรังที่จุดฉีดวัคซีนหรือยา ไม่ได้หมายความว่าควรหยุดฉีดวัคซีน (ประโยชน์ยังมากกว่าความเสี่ยง) แต่ควรสังเกตจุดฉีดอย่างสม่ำเสมอ

อาการ:

- ก้อนแข็งที่จุดฉีดยา โตเร็ว ติดแน่นกับเนื้อเยื่อด้านล่าง

- ก้อนที่ยังอยู่หลัง 4 สัปดาห์ หรือใหญ่กว่า 2 ซม. ต้องตรวจโดยด่วน

การรักษา:

- ผ่าตัดตัดออกพร้อมเนื้อเยื่อรอบข้างกว้างๆ (wide margin excision)

- Radiation ก่อนหรือหลังผ่าตัด

- คีโมบำบัดในบางกรณี

- อัตราการกลับมาเป็นซ้ำสูง ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด

เมื่อแมวเป็นมะเร็ง ต้องทำคีโมไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไป — การรักษาขึ้นอยู่กับ **ชนิดมะเร็ง, ระยะโรค, และสุขภาพโดยรวมของแมว**

| ชนิดมะเร็ง | การรักษาหลัก |

|-----------|--------------|

| Lymphoma | คีโมบำบัด |

| Mammary Tumor | ผ่าตัด |

| SCC ผิวหนัง | ผ่าตัด / radiation |

| Oral SCC | ผ่าตัด + radiation / palliative |

| ISS | ผ่าตัด + radiation |

คีโมในแมวมักทำในคลินิกและแมวทนได้ดี — ผลข้างเคียงรุนแรงน้อยกว่ามนุษย์มาก เนื่องจากใช้ขนาดยาต่ำกว่า