โรคไทรอยด์ในแมวและสุนัข อาการ วิธีวินิจฉัย และการรักษาที่ถูกต้อง

ต่อมไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยง ทำหน้าที่อะไร?

ต่อมไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยงทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ (Thyroxine / T4) ซึ่งควบคุมการทำงานของระบบเมตาบอลิซึมทั่วร่างกาย ตั้งแต่อัตราการเต้นของหัวใจ อุณหภูมิร่างกาย ความอยากอาหาร ไปจนถึงสภาพผิวและขน เมื่อต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ จะส่งผลกระทบต่อระบบร่างกายทั้งหมด

โรคไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยงแบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก แต่พบในสัตว์ต่างชนิดกัน:

- แมว มักเป็น ไทรอยด์เกิน (Hyperthyroidism) — ฮอร์โมนสูงเกิน

- สุนัข มักเป็น ไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) — ฮอร์โมนน้อยเกิน

-โรคไทรอยด์ในแมว (Hyperthyroidism) — ฮอร์โมนเกิน

ไทรอยด์เกินในแมวเป็นโรคต่อมไร้ท่อที่พบบ่อยที่สุดในแมวสูงอายุ โดยมักพบในแมวที่อายุ 10 ปีขึ้นไป ต่อมไทรอยด์ขยายตัวผิดปกติและผลิตฮอร์โมน T4 มากเกินความต้องการ ทำให้ระบบเมตาบอลิซึมทำงานเร็วเกินไปทุกอย่าง

อาการไทรอยด์เกินในแมวที่พบบ่อย:

- น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว แม้กินอาหารมากขึ้น

- กินข้าวมากผิดปกติ กระหายน้ำมาก

- ซนหรือกระวนกระวายผิดปกติ โดยเฉพาะในแมวแก่

- หัวใจเต้นเร็ว หายใจถี่ บางตัวมีอาการหัวใจโต

- ขนเสื่อมสภาพ หยาบ ดูหมอง ขนร่วง

- อาเจียนบ่อย ท้องเสีย

- ความดันโลหิตสูง ซึ่งอาจทำให้ตาเสียหาย

หากพบอาการเหล่านี้ในแมวที่อายุมากกว่า 8 ปี ควรพาไปตรวจเลือดวัดค่า T4 โดยทันที เพราะไทรอยด์เกินที่ไม่รักษาจะทำให้หัวใจและไตเสียหายถาวร

โรคไทรอยด์ในสุนัข (Hypothyroidism) — ฮอร์โมนต่ำ

ไทรอยด์ต่ำในสุนัขเป็นโรคที่พบบ่อยในสุนัขพันธุ์ใหญ่และวัยกลางคน โดยต่อมไทรอยด์ถูกทำลายโดยระบบภูมิคุ้มกัน หรือฝ่อลงเอง ทำให้ฮอร์โมน T4 ลดต่ำลง ส่งผลให้ระบบเมตาบอลิซึมช้าลงทุกอย่าง

อาการไทรอยด์ต่ำในสุนัขที่พบบ่อย:

- น้ำหนักขึ้นโดยไม่กินอาหารมาก

- ซึม เกียจคร้าน ไม่อยากเล่น ง่วงตลอดเวลา

- ทนต่อความหนาวไม่ได้ (ชอบนอนใกล้ที่อุ่น)

- ขนร่วงเป็นบริเวณกว้าง โดยเฉพาะด้านข้างลำตัว ไม่งอกใหม่

- ผิวหนังหนาและดำมากขึ้น

- หัวใจเต้นช้า

- ใบหน้า "โศกเศร้า" หรือบวมที่ใบหน้า (Tragic expression)

- สุนัขพันธุ์ที่เสี่ยงสูง: Golden Retriever, Doberman, Beagle, Cocker Spaniel

วิธีวินิจฉัยโรคไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยง

การวินิจฉัยโรคไทรอยด์ทำโดยการตรวจเลือด:

ค่า T4 รวม (Total T4): การตรวจเบื้องต้น วัดระดับฮอร์โมนไทรอยด์รวมในเลือด

- ในแมว: ค่าปกติ 10–50 nmol/L, ถ้าสูงกว่า 50 สงสัยไทรอยด์เกิน

- ในสุนัข: ค่าปกติ 19–58 nmol/L, ถ้าต่ำกว่า 10 สงสัยไทรอยด์ต่ำ

ค่า Free T4 (fT4) : ละเอียดกว่า ใช้ยืนยันเมื่อ Total T4 ไม่ชัดเจน

ค่า TSH (Thyroid Stimulating Hormone) ในสุนัข : ช่วยยืนยันไทรอยด์ต่ำ ถ้า T4 ต่ำ + TSH สูง วินิจฉัยได้แน่นอน

วิธีรักษาโรคไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยง

รักษาไทรอยด์เกินในแมว มี 3 วิธี:

1. ยากิน (Methimazole / Felimazole): วิธีที่ใช้บ่อยที่สุด กินยาวันละ 1–2 ครั้งตลอดชีวิต ควบคุมการผลิตฮอร์โมนได้ดี ต้องตรวจเลือดซ้ำทุก 3–6 เดือน

2. การรักษาด้วยไอโอดีน-131 (Radioactive Iodine):** รักษาหายขาดได้ในครั้งเดียว ปลอดภัยมาก แต่ต้องกักน้องไว้ในโรงพยาบาลระยะหนึ่งหลังรักษา

3. ผ่าตัดเอาต่อมไทรอยด์ออก: รักษาหายขาดได้ แต่มีความเสี่ยงจากการดมยาสลบในแมวสูงอายุ

รักษาไทรอยด์ต่ำในสุนัข

ให้ฮอร์โมนทดแทน Levothyroxine (Synthroid) ทางปาก วันละ 1–2 ครั้งตลอดชีวิต หลังจากเริ่มยา 4–6 สัปดาห์ อาการมักดีขึ้นอย่างชัดเจน ขนงอกใหม่ น้ำหนักลด มีพลังงานมากขึ้น ต้องตรวจเลือดซ้ำเพื่อปรับขนาดยาทุก 1–3 เดือน

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: โรคไทรอยด์ในแมวรักษาหายได้ไหม?

A: ไทรอยด์เกินในแมวรักษาได้ ถ้าใช้ยากินจะต้องกินตลอดชีวิต แต่ถ้าเลือกรักษาด้วยไอโอดีน-131 หรือผ่าตัด มีโอกาสหายขาดสูง ปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับน้องของคุณ

Q: แมวน้ำหนักลดแต่กินข้าวเยอะ เป็นไทรอยด์ไหม?

A: เป็นอาการสงสัยไทรอยด์เกิน โดยเฉพาะถ้าแมวอายุมากกว่า 8 ปี ควรพาไปตรวจเลือดค่า T4 โดยเร็ว เพราะถ้าเป็นไทรอยด์เกินและปล่อยไว้จะทำให้หัวใจและไตเสียหายได้

Q: สุนัขน้ำหนักขึ้นโดยไม่ได้กินมาก เป็นไทรอยด์ต่ำไหม?

A: น้ำหนักขึ้น ซึม ขนร่วง ทนความหนาวไม่ได้ เป็นอาการคลาสสิกของไทรอยด์ต่ำในสุนัข ควรตรวจเลือดค่า T4 + TSH เพื่อยืนยัน

Q: โรคไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยงรักษาตลอดชีวิตจริงไหม?

A: ส่วนใหญ่ใช่ ถ้าเลือกรักษาด้วยยา (ทั้งไทรอยด์เกินและต่ำ) ต้องกินยาตลอดชีวิต แต่ยาราคาไม่แพง และน้องจะมีคุณภาพชีวิตที่ดีเมื่อควบคุมฮอร์โมนได้ ไทรอยด์เกินในแมวสามารถรักษาหายขาดได้ด้วยไอโอดีน-131

Q: ตรวจไทรอยด์สัตว์เลี้ยงราคาเท่าไหร่?

A: การตรวจ Total T4 เบื้องต้นราคาประมาณ 500–1,000 บาท ถ้าต้องการ Free T4 หรือ TSH เพิ่มเติมอาจถึง 2,000–3,500 บาท สอบถามราคาจริงได้ที่โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ โทร 02-079-9999

Q: โรคไทรอยด์ในสัตว์เลี้ยงป้องกันได้ไหม?

A: ป้องกันไม่ได้โดยตรง แต่ตรวจพบเร็วได้โดยการตรวจเลือดประจำปี โดยเฉพาะแมวอายุ 7 ปีขึ้นไปควรตรวจค่า T4 ทุกครั้งที่ตรวจสุขภาพประจำปี

สอบถามข้อมูลและนัดหมายสัตวแพทย์ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง หรือต้องการนัดหมายเข้ารับการตรวจ สามารถติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อสอบถามบริการ สาขา และตารางออกตรวจของสัตวแพทย์ได้ผ่านช่องทางต่อไปนี้

• นัดหมายสัตวแพทย์: คลิกเพื่อนัดหมาย

• LINE: @jaothonglor

• โทรศัพท์: 02-079-9999

• ค้นหาสาขา: โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อใกล้คุณ