การสลายตัวของฟันในแมว (Tooth Resorption): อาการ 5 ระยะ และการรักษา

Tooth Resorption หรือที่เคยเรียกว่า FORL (Feline Odontoclastic Resorptive Lesions) คือภาวะที่เนื้อฟันของแมวค่อย ๆ ถูกทำลายจากด้านในจนสูญเสียโครงสร้างถาวร พบใน แมว 20-60% และในแมวอายุ 5 ปีขึ้นไปพบสูงถึง 3 ใน 4 ตัว ที่น่ากังวลคือแมวมีสัญชาตญาณซ่อนความเจ็บปวด ทำให้เจ้าของมักไม่รู้ว่าน้องกำลังทรมานอยู่

Tooth Resorption ในแมวคืออะไร?

เป็นภาวะที่เนื้อฟัน (Dentin) ซึ่งเป็นโครงสร้างหลักของฟัน ค่อย ๆ ถูกกัดกร่อนและทำลายจนหมดอย่างถาวร ทั้งรากฟันและตัวฟันอาจได้รับผลกระทบ สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด และความเสียหายที่เกิดขึ้นแล้วไม่สามารถซ่อมแซมได้

• พบในแมว 20-60% ทั้งหมด
• แมวอายุ 5 ปีขึ้นไปมีความเสี่ยงสูงถึง 75%
• ไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด และไม่สามารถรักษาให้ฟื้นฟูได้ ทำได้แค่จัดการความเจ็บปวดและหยุดการลุกลาม

อาการที่เจ้าของสังเกตได้

แมวมักซ่อนความเจ็บปวดได้เก่งมาก ควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเหล่านี้

• น้ำลายไหลมากผิดปกติ (Hypersalivation)
• สั่นหัวบ่อย ๆ
• มีเลือดออกในช่องปาก
• เคี้ยวอาหารเฉพาะข้างใดข้างหนึ่ง
• ขากรรไกรสั่น (Jaw chattering) ขณะกินอาหาร
• คาบอาหารแล้วทำหล่น ยกอาหารลำบาก
• กินอาหารแข็งลำบาก หรือเปลี่ยนมากินอาหารเปียกเอง
• จามบ่อย
• คลื่นไส้หรือสำรอก
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
• ถูหน้าบ่อยกว่าปกติ
• ร้องเสียงดังขณะกินอาหาร

หากน้องแมวแสดงอาการเหล่านี้ตั้งแต่ 1 อย่างขึ้นไป ควรนำมาตรวจช่องปากกับสัตวแพทย์

5 ระยะของ Tooth Resorption

AVDC (American Veterinary Dental College) แบ่งออกเป็น 5 ระยะตามความรุนแรง

ระยะที่ 1

สูญเสียเคลือบฟัน (Enamel) หรือซีเมนต์รากฟัน (Cementum) เล็กน้อย มักไม่มีอาการเจ็บปวดชัดเจน

ระยะที่ 2

การสลายลึกถึงเนื้อฟัน (Dentin) แต่ยังไม่ถึงโพรงประสาทฟัน อาจเริ่มรู้สึกเสียวหรือไม่สบาย

ระยะที่ 3

การสลายถึงโพรงประสาทฟัน (Pulp) — ระยะที่เจ็บปวดมากที่สุด แมวมักแสดงอาการชัดเจนขึ้น

ระยะที่ 4

สูญเสียโครงสร้างฟันส่วนใหญ่ทั้งตัวฟันและรากฟัน แบ่งย่อยเป็น 4a (เสียเท่ากัน) 4b (ตัวฟันเสียมากกว่า) 4c (รากฟันเสียมากกว่า)

ระยะที่ 5

ตัวฟันหายไปหมด เหลือแต่รากฝังอยู่ใต้เหงือก เหงือกปกคลุมบริเวณนั้น

3 ประเภทและวิธีรักษา

การวินิจฉัยต้องอาศัยการถ่าย X-Ray ทั้งปากภายใต้การดมยาสลบ เพราะประเภทที่แตกต่างกันต้องการวิธีรักษาที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง การอุดฟันไม่สามารถหยุดการสลายได้

Type 1 — รากฟันยังปกติ

X-Ray เห็นรากฟันและเอ็นยึดฟันยังดีอยู่ แต่ตัวฟันเสียหาย → ต้องถอนฟันทั้งซี่รวมถึงรากฟัน (Full extraction)

Type 2 — รากฟันกำลังสลายเป็นกระดูก

X-Ray เห็นรากฟันกำลัง "กลายเป็นกระดูก" (Replacement resorption) → ตัดเฉพาะตัวฟันออก (Crown amputation) โดยปล่อยให้รากที่กำลังสลายดูดซึมเองตามธรรมชาติ

Type 3 — มีทั้งสองแบบในฟันซี่เดียวกัน

บางรากเป็น Type 1 บางรากเป็น Type 2 → รักษาแต่ละรากตามประเภท

หมายเหตุ: Crown amputation พิจารณาได้เฉพาะเมื่อไม่มีการอักเสบในช่องปาก สัตวแพทย์จะประเมินเป็นรายกรณี

เจ้าของควรทำอย่างไร?

• สังเกตพฤติกรรมการกิน การเปลี่ยนแปลงวิธีกินอาหารมักเป็นสัญญาณแรกที่เจ้าของสังเกตได้ เพราะแมวซ่อนอาการเจ็บปวดได้เก่ง
• ถ่าย X-Ray ฟันทุกปี โดยเฉพาะในแมวอายุ 5 ปีขึ้นไป เพราะระยะต้นมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
• ขอยาแก้ปวดหลังผ่าตัด หากน้องต้องถอนฟัน ควรขอให้สัตวแพทย์สั่งยาแก้ปวดแบบ multi-modal เพื่อช่วยให้หายเจ็บในช่วงพักฟื้น
• ตรวจช่องปากประจำปี ให้สัตวแพทย์ตรวจช่องปากทุกครั้งที่มาพบ เพื่อติดตามฟันซี่อื่น

Tooth Resorption ไม่สามารถป้องกันได้อย่างสมบูรณ์ แต่การตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยลดความเจ็บปวดและวางแผนการรักษาได้ดีขึ้นมาก ทีมสัตวแพทย์ทันตกรรมโรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อพร้อมให้การดูแลช่องปากแมวของคุณอย่างครอบคลุม

สอบถามข้อมูลและนัดหมายสัตวแพทย์ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง หรือต้องการนัดหมายเข้ารับการตรวจ สามารถติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อสอบถามบริการ สาขา และตารางออกตรวจของสัตวแพทย์ได้ผ่านช่องทางต่อไปนี้

• นัดหมายสัตวแพทย์: คลิกเพื่อนัดหมาย

• LINE: @jaothonglor

• โทรศัพท์: 02-079-9999

• ค้นหาสาขา: โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อใกล้คุณ