มะเร็งในสุนัข 5 ชนิดที่พบบ่อย — อาการ การวินิจฉัย และแนวทางรักษา

5 ชนิดมะเร็งที่พบบ่อยในสุนัข

1. Lymphoma — มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (พบบ่อยที่สุด)

Lymphoma** เป็นมะเร็งของเซลล์เม็ดเลือดขาว lymphocyte เกิดได้ในหลายตำแหน่ง พบมากที่ต่อมน้ำเหลืองใต้คาง รักแร้ ขาหนีบ และช่องท้อง

อาการ:

- ต่อมน้ำเหลืองโต คลำเจอก้อนได้ชัดเจน

- น้ำหนักลด เบื่ออาหาร ซึม

- ท้องโต (กรณีเกิดในช่องท้อง)

- กินน้ำมากและปัสสาวะบ่อย

การวินิจฉัย: ดูดเซลล์ (fine needle aspirate), biopsy, ตรวจเลือดสมบูรณ์, อัลตราซาวด์

การรักษา:

- คีโมบำบัด — ตอบสนองดีมาก อัตราสำเร็จ 70–90% ระยะรอดชีวิตเฉลี่ย 1–2 ปีด้วย CHOP protocol

- สุนัขส่วนใหญ่ทนคีโมได้ดี ไม่ค่อยมีผลข้างเคียงรุนแรง

2. Mast Cell Tumor (MCT) — มะเร็งเซลล์มาสต์

MCT เป็นมะเร็งผิวหนังที่พบบ่อยที่สุดในสุนัข มักพบบนผิวหนัง แต่อาจเกิดในอวัยวะภายในได้ พันธุ์ที่เสี่ยงสูง: Labrador, Golden Retriever, Boxer, Bulldog

อาการ:

- ก้อนบนผิวหนัง อาจเป็นก้อนแดง คัน บวม หรือดูเหมือนแมลงกัด

- ก้อนขนาดและรูปร่างเปลี่ยนแปลงได้เร็ว

- อาเจียน ท้องเสีย (กรณีกระจายไปลำไส้)

การวินิจฉัย: ดูดเซลล์ (มักวินิจฉัยได้ทันที), biopsy พร้อม grade, X-ray/อัลตราซาวด์ดูการกระจาย

การรักษา:

- ผ่าตัด — หลักการรักษาหลัก ต้องตัดให้ได้ขอบกว้าง (wide margin)

- คีโมบำบัด/ยา Toceranib — ใช้เมื่อ grade สูงหรือกระจายแล้ว

- การพยากรณ์โรค: Grade 1-2 ผ่าตัดแล้วพยากรณ์ดีมาก / Grade 3 พยากรณ์ระวัง

3. Osteosarcoma — มะเร็งกระดูก

มะเร็งกระดูกพบบ่อยในสุนัขพันธุ์ใหญ่-ยักษ์ เช่น Great Dane, Irish Wolfhound, Rottweiler, Labrador มักเกิดที่กระดูกขาหน้า/ขาหลัง ตรงข้อ

อาการ:

- ขาเจ็บ เดินกะเผลก — อาจดูเหมือนเคล็ดขัดยอกธรรมดา

- บวมบริเวณกระดูก

- กระดูกหักโดยไม่มีอุบัติเหตุ (pathological fracture)

การวินิจฉัย: X-ray (เห็นลักษณะกระดูกถูกทำลาย), biopsy ยืนยัน, X-ray ปอดดูการกระจาย

การรักษา:

- ตัดแขนหรือขา (Amputation) + คีโมบำบัด — เป็นมาตรฐาน ระยะรอดชีวิตเฉลี่ย 1 ปี

- สุนัข 3 ขาส่วนใหญ่ฟื้นตัวได้ดีและมีคุณภาพชีวิตดี

- Limb-sparing surgery — ในบางกรณีถ้าตำแหน่งเหมาะสม

4. Hemangiosarcoma — มะเร็งหลอดเลือด

มะเร็งชนิดนี้เกิดจากเซลล์ผนังหลอดเลือด มักพบที่ม้าม ตับ หัวใจ และผิวหนัง เป็นมะเร็งที่อันตรายเพราะมักไม่แสดงอาการจนกว่าก้อนจะใหญ่หรือแตก พบบ่อยใน German Shepherd, Golden Retriever

อาการ:

- หน้าท้องโตขึ้นกะทันหัน

- ซึมมาก อ่อนแรงแบบเฉียบพลัน

- เหงือกซีด (จากเลือดออกภายใน)

- เป็นลม หมดสติ

การวินิจฉัย: อัลตราซาวด์, เจาะน้ำในท้อง, CBC พบโลหิตจาง

การรักษา:

- ผ่าตัดตัดม้ามออก (Splenectomy)— แก้ปัญหาเร่งด่วน + คีโมบำบัด

- พยากรณ์โรคระวัง — มะเร็งกระจายเร็ว มัธยฐานรอดชีวิตหลังผ่าตัด 4–6 เดือน

5. Mammary Tumor — เนื้องอกเต้านม (เพศเมีย)

พบบ่อยในสุนัขเพศเมียที่ไม่ได้ทำหมัน ต่างจากแมว — ในสุนัขประมาณ 50% เป็นมะเร็ง (อีก 50% เป็นเนื้องอกธรรมดา)

อาการ:

- ก้อนบริเวณเต้านม อาจมีหลายก้อนหลายตำแหน่ง

- ก้อนแข็ง ติดกับเนื้อเยื่อ อาจแตกเป็นแผล

การรักษา:

- **ผ่าตัด** — หลักการรักษาหลัก ทำหมันร่วมกับผ่าตัดช่วยลดการกลับมาเป็นซ้ำ

- **การป้องกัน:** ทำหมันก่อนสัด 1 ครั้งแรก ลดความเสี่ยงได้สูงมาก

เมื่อสุนัขเป็นมะเร็ง ต้องทำคีโมไหม?

| ชนิดมะเร็ง | การรักษาหลัก |

| Lymphoma | คีโมบำบัด |

| Mast Cell Tumor | ผ่าตัด (± คีโม) |

| Osteosarcoma | ตัดขา + คีโม |

| Hemangiosarcoma | ผ่าตัด + คีโม |

| Mammary Tumor | ผ่าตัด |

คีโมในสุนัขใช้ขนาดยาต่ำกว่ามนุษย์ ผลข้างเคียงน้อยกว่ามาก สุนัขส่วนใหญ่ยังกินอาหารได้และใช้ชีวิตได้ปกติระหว่างรักษา