แมวเป็นลม เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจได้อย่างไร? สัญญาณที่เจ้าของควรรู้

แมวเป็นลม เกี่ยวข้องกับโรคหัวใจได้อย่างไร? สัญญาณที่เจ้าของควรรู้

ข้อมูลทางการแพทย์โดย สพ.ญ. ณัฐกานต์ ขันธปราบ | คลินิกแมว โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

แมวจู่ ๆ ทรุดตัว ล้มลง หรือหมดสติกะทันหัน แม้จะฟื้นกลับมาเป็นปกติในเวลาไม่นาน ก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของความผิดปกติที่ซ่อนอยู่ โดยเฉพาะโรคหัวใจและภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ซึ่งส่งผลต่อการไหลเวียนของเลือดไปเลี้ยงสมอง

อาการแมวเป็นลม (Syncope) เป็นภาวะหมดสติชั่วคราวที่เกิดจากเลือดไปเลี้ยงสมองลดลงอย่างกะทันหัน แมวอาจล้มลง สูญเสียการทรงตัว ไม่ตอบสนองต่อสิ่งรอบตัว และฟื้นกลับมาได้เองภายในเวลาไม่นาน อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่อาการทรุดล้มหรือหมดสติทุกครั้งจะเกิดจากโรคหัวใจ จึงจำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยเพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริง

แมวเป็นลม (Syncope) คืออะไร?

Syncope คือ ภาวะหมดสติและสูญเสียการทรงตัวชั่วคราวจากการที่สมองได้รับเลือดไปเลี้ยงไม่เพียงพอ โดยมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และสามารถฟื้นตัวได้เองเมื่อการไหลเวียนเลือดกลับเข้าสู่ภาวะปกติ

อาการนี้อาจเกิดขึ้นเพียงช่วงสั้น ๆ จนเจ้าของเข้าใจว่าแมวสะดุดล้ม อ่อนแรง หรือมีอาการชัก โดยเฉพาะแมวที่กลับมาเดินและทำกิจกรรมได้ตามปกติหลังเกิดเหตุการณ์

แม้จะฟื้นตัวได้เอง แต่การเป็นลมไม่ได้หมายความว่าแมวไม่มีความผิดปกติ เพราะโรคบางชนิดอาจแสดงอาการเป็นครั้งคราว โดยไม่มีสัญญาณผิดปกติชัดเจนในช่วงเวลาอื่น

ทำไมโรคหัวใจถึงทำให้แมวเป็นลมได้?

หัวใจมีหน้าที่สูบฉีดเลือดเพื่อนำออกซิเจนและสารอาหารไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ รวมถึงสมอง หากหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้เพียงพอในช่วงเวลาหนึ่ง อาจทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงจนเกิดภาวะเป็นลมได้

ความผิดปกติของหัวใจที่อาจเกี่ยวข้องกับอาการเป็นลมในแมว มีดังนี้

1. โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัว (Hypertrophic Cardiomyopathy: HCM)

HCM เป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจที่พบได้บ่อยในแมว เกิดจากผนังกล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวผิดปกติ ส่งผลให้หัวใจคลายตัวและรับเลือดได้ไม่เต็มที่

ในแมวบางราย โรคนี้อาจสัมพันธ์กับการไหลเวียนเลือดออกจากหัวใจที่ผิดปกติ หรือเกิดภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะร่วมด้วย จนทำให้ปริมาณเลือดที่ส่งไปเลี้ยงสมองลดลงและเกิดอาการเป็นลมได้

อย่างไรก็ตาม แมวที่เป็น HCM ไม่ได้มีอาการเป็นลมทุกราย และแมวบางตัวอาจไม่แสดงอาการในระยะแรก

2. ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ (Cardiac Arrhythmia)

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะเกิดขึ้นเมื่อหัวใจเต้นเร็วเกินไป ช้าเกินไป หรือมีจังหวะการเต้นที่ไม่สม่ำเสมอ

หากความผิดปกติมีความรุนแรง อาจทำให้หัวใจสูบฉีดเลือดออกไปเลี้ยงร่างกายได้ไม่เพียงพอ ส่งผลให้แมวมีอาการอ่อนแรง ทรุดตัว หรือหมดสติกะทันหัน

ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะบางประเภทอาจเกิดขึ้นเพียงเป็นครั้งคราว ทำให้การตรวจหัวใจในช่วงที่แมวมีอาการปกติอาจไม่พบความผิดปกติได้

สัญญาณแมวเป็นลมที่เจ้าของควรสังเกต

อาการเป็นลมในแมวอาจเกิดขึ้นโดยไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน เจ้าของควรสังเกตความผิดปกติ เช่น

• จู่ ๆ ทรุดตัวหรือล้มลงอย่างกะทันหัน

• สูญเสียการทรงตัว ขาอ่อนแรง หรือไม่สามารถยืนได้

• หมดสติหรือไม่ตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวชั่วคราว

• ร่างกายอาจเกร็งหรือมีกล้ามเนื้อกระตุกในบางราย

• อาจมีปัสสาวะราดร่วมด้วย

• ฟื้นกลับมาได้เองภายในเวลาไม่นาน และอาจดูเป็นปกติหลังเกิดอาการ

สิ่งสำคัญคือ การฟื้นตัวได้เองไม่ได้หมายความว่าอาการดังกล่าวไม่รุนแรง โดยเฉพาะแมวที่มีประวัติโรคหัวใจ หรือเคยเกิดอาการลักษณะเดียวกันมาก่อน

แมวเป็นลมกับแมวชัก แตกต่างกันอย่างไร?

อาการเป็นลมและอาการชักอาจมีลักษณะคล้ายกัน เช่น ล้มลง หมดสติ หรือมีการกระตุกของกล้ามเนื้อ แต่มีสาเหตุและแนวทางตรวจวินิจฉัยที่แตกต่างกัน

อาการเป็นลม (Syncope) มักเกิดขึ้นอย่างกะทันหัน มีระยะเวลาสั้น และฟื้นกลับมาเป็นปกติได้ค่อนข้างรวดเร็ว

อาการชัก (Seizure) เกิดจากกิจกรรมทางไฟฟ้าในสมองที่ผิดปกติ อาจมีอาการเกร็ง กระตุก น้ำลายไหล หรือมีพฤติกรรมผิดปกติร่วมด้วย หลังชักแมวบางตัวอาจมีอาการสับสนหรือซึมต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม อาการทั้งสองภาวะอาจมีลักษณะทับซ้อนกันได้ ไม่สามารถแยกสาเหตุได้จากการสังเกตเพียงอย่างเดียว สัตวแพทย์จึงจำเป็นต้องประเมินร่วมกับประวัติและผลตรวจเพิ่มเติม

แมวเป็นลมเกิดจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่โรคหัวใจได้หรือไม่?

แม้โรคหัวใจจะเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ต้องพิจารณา แต่อาการหมดสติหรือทรุดตัวในแมวอาจเกิดจากความผิดปกติของระบบอื่นได้เช่นกัน เช่น

• ภาวะความดันโลหิตต่ำ

• ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

• ภาวะขาดน้ำหรือการไหลเวียนเลือดผิดปกติ

• ความผิดปกติของระบบประสาท เช่น อาการชัก

• ภาวะพร่องออกซิเจนหรือความผิดปกติทางระบบหายใจ

ดังนั้น การตรวจวินิจฉัยจึงไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะโรคหัวใจเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาสาเหตุอื่นตามอาการและประวัติของแมวแต่ละตัวด้วย

หากแมวเป็นลมหรือหมดสติกะทันหัน เจ้าของควรทำอย่างไร?

หากพบว่าแมวทรุดตัวหรือหมดสติอย่างกะทันหัน ควรรีบพาไปโรงพยาบาลสัตว์เพื่อประเมินอาการ แม้แมวจะฟื้นตัวกลับมาเป็นปกติแล้วก็ตาม

ระหว่างเกิดเหตุการณ์และเตรียมเดินทาง เจ้าของควรปฏิบัติดังนี้

1. จัดพื้นที่ให้ปลอดภัย ป้องกันการตกจากที่สูงหรือกระแทกสิ่งของรอบตัว

2. ลดการเคลื่อนไหวและสิ่งกระตุ้น ให้แมวอยู่ในบริเวณที่สงบ และไม่บังคับให้ลุกเดิน

3. สังเกตการหายใจและการตอบสนอง หากแมวไม่หายใจ หายใจลำบาก หรือมีเหงือกสีซีดหรือคล้ำ ต้องได้รับการช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน

4. ไม่ป้อนอาหาร น้ำ หรือยา ในขณะที่แมวยังไม่รู้สึกตัวหรือกลืนได้ไม่ปกติ

5. บันทึกวิดีโอขณะเกิดอาการ หากทำได้อย่างปลอดภัย เพื่อช่วยให้สัตวแพทย์ประเมินลักษณะอาการและแยกสาเหตุ

6. รีบนำแมวส่งโรงพยาบาลสัตว์ โดยไม่รอดูว่าจะเกิดอาการซ้ำหรือไม่

หากสามารถจดจำระยะเวลาที่หมดสติ กิจกรรมก่อนเกิดอาการ และลักษณะการฟื้นตัวได้ ข้อมูลเหล่านี้จะมีประโยชน์ต่อการวินิจฉัย

ตรวจหัวใจแมวอย่างไร เพื่อค้นหาสาเหตุของอาการเป็นลม?

เมื่อแมวมีประวัติเป็นลมหรือหมดสติกะทันหัน สัตวแพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และประเมินระบบหัวใจและการไหลเวียนเลือด ก่อนพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

1. ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (Electrocardiography: ECG)

เป็นการตรวจบันทึกกิจกรรมทางไฟฟ้าของหัวใจ เพื่อประเมินอัตราและจังหวะการเต้นของหัวใจ ช่วยค้นหาความผิดปกติ เช่น หัวใจเต้นเร็ว หัวใจเต้นช้า หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ

อย่างไรก็ตาม หากภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะไม่ได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ตรวจ ECG อาจยังไม่สามารถตรวจพบความผิดปกติดังกล่าวได้

2. ตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiography หรือ Echo)

เป็นการตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง เพื่อประเมินโครงสร้างและการทำงานของหัวใจ เช่น

• ความหนาของกล้ามเนื้อหัวใจ

• ขนาดของห้องหัวใจ

• การทำงานของลิ้นหัวใจ

• การบีบตัวและการคลายตัวของหัวใจ

• การไหลเวียนเลือดภายในหัวใจ

การตรวจ Echo มีความสำคัญในการวินิจฉัยโรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ เช่น HCM ซึ่งเป็นโรคหัวใจที่พบได้บ่อยในแมว

3. ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจต่อเนื่อง (Holter Monitoring)

เป็นการบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาที่ยาวกว่าการตรวจ ECG ทั่วไป เช่น 24 ชั่วโมง เพื่อช่วยค้นหาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่เกิดขึ้นเป็นบางช่วง

การตรวจนี้อาจมีประโยชน์ในแมวที่มีอาการเป็นลมซ้ำ แต่ไม่พบความผิดปกติจากการตรวจ ECG ระยะสั้น โดยสัตวแพทย์จะพิจารณาความเหมาะสมเป็นรายตัว

นอกจากนี้ อาจมีการตรวจความดันโลหิต ตรวจเลือด หรือการตรวจอื่น ๆ เพื่อค้นหาสาเหตุที่ไม่เกี่ยวข้องกับหัวใจร่วมด้วย

แมวเป็นลมเพียงครั้งเดียว ก็ไม่ควรมองข้าม

อาการเป็นลมในแมวอาจเกิดขึ้นเพียงช่วงเวลาสั้น ๆ ก่อนที่แมวจะกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ แต่เบื้องหลังอาการดังกล่าวอาจเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือความผิดปกติของระบบอื่นที่จำเป็นต้องได้รับการดูแล

หากพบว่าแมวเป็นลม ทรุดตัว หรือหมดสติกะทันหัน ควรรีบพาไปพบสัตวแพทย์ เพื่อค้นหาสาเหตุและวางแผนการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม

ตรวจประเมินสุขภาพแมวและโรคหัวใจ ที่โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ มีคลินิกแมวและศูนย์โรคหัวใจสัตว์เลี้ยง ให้บริการตรวจวินิจฉัยและดูแลแมวที่มีความผิดปกติของหัวใจ โดยสัตวแพทย์ พร้อมการตรวจ Echo, ECG และ Holter Monitoring ตามข้อบ่งชี้ เพื่อช่วยค้นหาสาเหตุและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

• คลินิกแมว โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

• ศูนย์โรคหัวใจ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

• คลินิกฉุกเฉินและอุบัติเหตุ 24 ชั่วโมง

สอบถามข้อมูลและนัดหมายสัตวแพทย์ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพสัตว์เลี้ยง หรือต้องการนัดหมายเข้ารับการตรวจ สามารถติดต่อเจ้าหน้าที่เพื่อสอบถามบริการ สาขา และตารางออกตรวจของสัตวแพทย์ได้ผ่านช่องทางต่อไปนี้

• นัดหมายสัตวแพทย์: คลิกเพื่อนัดหมาย

• LINE: @jaothonglor

• โทรศัพท์: 02-079-9999

• ค้นหาสาขา: โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อใกล้คุณ