โรคหัวใจตั้งแต่เกิด “ผ่าตัดรักษาได้”

โรคหัวใจตั้งแต่เกิดในสุนัข "ผ่าตัดรักษาได้" — PDA คืออะไร?

เมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2569 ทีมสัตวแพทย์ศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ ร่วมกับศูนย์ศัลยกรรมและศูนย์รังสีวินิจฉัย ได้ร่วมกันผ่าตัดรักษาโรคหัวใจตั้งแต่เกิดชนิด Patent Ductus Arteriosus (PDA) หรือโรคเส้นเลือดหัวใจเกิน ให้กับลูกสุนัขพันธุ์โกลเด้น รีทรีฟเวอร์ เพศผู้ อายุ 2 เดือน การผ่าตัดประสบความสำเร็จ น้องฟื้นตัวได้ดีและกลับบ้านได้ตามกำหนด

PDA คืออะไร?

ขณะที่ลูกสัตว์ยังอยู่ในครรภ์ จะมีเส้นเลือดชื่อ Ductus Arteriosus ทำหน้าที่ลัดเลือดจากหลอดเลือดปอด (Pulmonary Artery) ไปยังหลอดเลือดแดงใหญ่ (Aorta) เพื่อส่งเลือดไปเลี้ยงร่างกาย หลังคลอดเส้นเลือดนี้จะปิดตัวเองตามธรรมชาติ

ในสัตว์เลี้ยงที่เป็น PDA เส้นเลือดนี้ไม่ปิด ทำให้เลือดไหลย้อนผิดทางกลับเข้าปอดตลอดเวลา หัวใจและปอดต้องทำงานหนักขึ้นเรื่อยๆ จนเกิดภาวะหัวใจโต น้ำท่วมปอด และหัวใจล้มเหลวในที่สุด

สุนัขพันธุ์ไหนเสี่ยงเป็น PDA?

PDA พบบ่อยในสุนัขพันธุ์เล็กถึงกลาง ได้แก่ Pomeranian, Chihuahua, Maltese, Poodle, German Shepherd และ Cocker Spaniel อย่างไรก็ตาม PDA สามารถพบได้ในสุนัขทุกสายพันธุ์และในแมวด้วยเช่นกัน

อาการที่ต้องสังเกต

ลูกสุนัขหรือลูกแมวที่เป็น PDA อาจแสดงอาการดังนี้

• หอบหรือหายใจเร็วผิดปกติ
• เหนื่อยง่าย เล่นได้ไม่นาน
• โตช้ากว่าพี่น้องในครอก
• ไอเรื้อรัง
• เบื่ออาหาร น้ำหนักไม่ขึ้น
• เป็นลมหมดสติ
• ท้องป่องจากภาวะหัวใจล้มเหลว

บางรายไม่แสดงอาการในช่วงแรก แต่สัตวแพทย์อาจตรวจพบเสียงหัวใจผิดปกติระหว่างตรวจสุขภาพประจำปีได้

วิธีวินิจฉัย PDA

1. ฟังเสียงหัวใจ PDA มีเสียงหัวใจลักษณะเฉพาะคล้ายเสียง "เครื่องจักร" (Machinery Murmur) ที่ได้ยินชัดเจนตลอดทั้งรอบการเต้นของหัวใจ

2. X-ray ช่องอก ช่วยประเมินขนาดหัวใจ ระดับน้ำในปอด และความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อน

3. Echocardiography (อัลตราซาวด์หัวใจ) เป็นการตรวจที่สำคัญที่สุด ช่วยยืนยันการมี PDA วัดขนาดของหลอดเลือดที่ผิดปกติ และประเมินการทำงานของหัวใจโดยรวม

ในบางเคสที่มีความซับซ้อน อาจจำเป็นต้องทำ Cardiac CT Scan เพิ่มเติมเพื่อวางแผนการผ่าตัดอย่างละเอียด

รักษา PDA ได้ไหม?

PDA เป็นหนึ่งในโรคหัวใจตั้งแต่เกิดที่ รักษาหายได้ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนที่หัวใจจะเสียหายถาวร

แนวทางรักษาหลักคือ การปิดหลอดเลือดที่ผิดปกติ ซึ่งมี 2 วิธีหลัก

วิธีที่ 1: ผ่าตัดปิดหลอดเลือด (Surgical Ligation) ใช้ไหมเย็บหรือ Titanium Clip หนีบปิดหลอดเลือด Titanium Clip มีข้อดีคือไม่ก่อปฏิกิริยาต้านในร่างกาย แข็งแรงคงทน และลดการเสียเลือดระหว่างผ่าตัด เป็นวิธีมาตรฐานที่ได้ผลดีและใช้มานานกว่า 15 ปี ศูนย์หัวใจโรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อเริ่มผ่าตัด PDA ตั้งแต่ปี 2552

วิธีที่ 2: ปิดหลอดเลือดผ่านสายสวน (Transcatheter Closure) เป็นทางเลือกที่ไม่ต้องผ่าเปิดช่องอก แต่มีข้อจำกัดในสัตว์เลี้ยงที่มีน้ำหนักตัวน้อย ความเหมาะสมขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของสัตวแพทย์เฉพาะทาง

สัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่หลังรักษาสำเร็จจะกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติ โดยเฉพาะหากรักษาก่อนเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวถาวร

ถ้าไม่รักษาจะเกิดอะไรขึ้น?

PDA ที่ไม่ได้รับการรักษาจะทำให้หัวใจเสื่อมสภาพลงเรื่อยๆ สัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่จะเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวเรื้อรังและเสียชีวิตก่อนวัยอันควร การตรวจพบและรักษาเร็วจึงมีผลโดยตรงต่อคุณภาพและอายุขัยของสัตว์เลี้ยง

สรุป

โรค PDA เป็นโรคหัวใจตั้งแต่เกิดที่พบบ่อยในสุนัขและแมว แม้จะเป็นโรคร้ายแรง แต่หากตรวจพบและรักษาได้เร็ว สัตว์เลี้ยงส่วนใหญ่สามารถกลับมามีชีวิตปกติและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้อีกครั้ง

หากลูกสุนัขหรือลูกแมวของคุณมีอาการเหนื่อยง่าย โตช้า หอบ หรือสัตวแพทย์แจ้งว่ามีเสียงหัวใจผิดปกติ ควรพาเข้ารับการตรวจหัวใจโดยละเอียดทันที

ปรึกษาศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ   โทร 02-079-9999 เปิด 24 ชั่วโมง